Κάποτε οι μαθητές του Χριστού Τον παρακάλεσαν: «Κύριε, δίδαξε μας πως να προσευχόμαστε» (Λουκ. 11:1). Κι Εκείνος τους παρέδωσε τη γνωστή μας Κυριακή Προσευχή (βλ. Ματθ. 6:9-13. Λουκ. 11:2-4), η οποία ανάμεσα σε άλλα αιτήματα περιλαμβάνει και τούτο: «γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς».
Αλλά, θα πουν κάποιοι, πως είναι δυνατό να γίνεται το θέλημα του Θεού στη γη, από τους ανθρώπους, όπως γίνεται στον ουρανό, από τις αγγελικές δυνάμεις; Εμείς διαφέρουμε πολύ από τους αγγέλους. Εκείνοι ζουν στον ουρανό, ενώ εμείς, διωγμένοι από τον παράδεισο, ζούμε στη γη, σε τούτη την κοιλάδα του κλαυθμού, κυκλωμένοι απ’ όλες τις συμφορές του εγκόσμιου βίου. Εκείνοι βρίσκονται σε περιβάλλον όπου επικρατούν θαυμαστή ευταξία, αδιατάρακτη ειρήνη, μεγαλειώδης ομορφιά, θεία αρμονία και χάρη, κοντολογίς, σε περιβάλλον όπου τίποτα δεν εναντιώνεται στο θέλημα του Θεού, γι’ αυτό και με ευκολία το εκπληρώνουν.
Αντίθετα, εμείς βρισκόμαστε σε περιβάλλον αντίξοο, όπου οι αλλεπάλληλες συμφορές μας καταθλίβουν, οι βιοτικές μέριμνες μας περισπούν, οι καθημερινοί κόποι μας καταπονούν, οι ποικίλες ασθένειες μας ταλαιπωρούν, οι πολυάριθμοι ασεβείς μας κατατρέχουν, μας στενοχωρούν και μας χλευάζουν, βάζοντας μας εμπόδια στην εκπλήρωση του θελήματος του Θεού. Οι άγγελοι είναι αθάνατοι, δυνατοί και κατά χάρη αμετακίνητοι στην αρετή, ενώ εμείς θνητοί, αδύναμοι και επιρρεπείς στην αμαρτία.
Πώς, λοιπόν, μπορούμε να εκπληρώνουμε το θέλημα του Θεού όπως εκείνοι; Και πως μπορούμε να λέμε στον Θεό, «γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς»; Αυτό θα ήταν δυνατό, μόνο αν ζούσαμε κι εμείς στον ουρανό.
Είναι, άραγε, έτσι; Όχι, βέβαια! Δεν αθετούμε το θέλημα του Θεού επειδή ζούμε στη γη και όχι στον ουρανό. Η αληθινή αιτία, για την οποία το θέλημα του Θεού δεν εκπληρώνεται εδώ όπως εκεί, είναι όχι εξωτερική αλλά εσωτερική: Είμαστε πνευματικά χλιαροί και δεν αγωνιζόμαστε με ζήλο για την τήρηση των θείων εντολών. Αγαπάμε την αμαρτία και πέφτουμε στα δίχτυα της εύκολα. Ο παραμικρός πειρασμός μας αναστατώνει, μας λυγίζει και μας συντρίβει.
Και όμως, αδελφοί μου, καμιά εντολή του Κυρίου δεν ξεπερνά τις δυνάμεις μας, έτσι ώστε να μην μπορούμε να την εκπληρώσουμε. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, ακόμα και αν οι δυνάμεις μας δεν επαρκούν για να κάνουμε το θέλημα του Θεού στη γη όπως ακριβώς το κάνουν οι άγγελοι στον ουρανό, τότε και μόνο η ειλικρινής προαίρεση μας για την επιτέλεση του θα θεωρηθεί από τον πανάγαθο Κύριο έργο ολοκληρωμένο.
Όταν προσευχόμαστε στον Θεό, λέγοντας, «γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς», πρέπει να έχουμε κατάλληλη ψυχική διάθεση.
Πρώτον, πρέπει να προσευχόμαστε με αγαθή και ειλικρινή προαίρεση, επιθυμώντας ολόκαρδα να εκπληρώσουμε το θέλημα του Θεού όχι υστερόβουλα, για ν’ αποκτήσουμε τα αγαθά του ουρανού ή για ν’ αποφύγουμε τα βάσανα της γέεννας, αλλά μόνο και μόνο επειδή η καρδιά μας θέλει αυτό που θέλει ο Θεός και τίποτ’ άλλο.
Δεύτερον, πρέπει να προσευχόμαστε με αγάπη προς τον Θεό, από την οποία να πηγάζει η επιθυμία της εκπληρώσεως του θελήματος Του, προκειμένου με τα έργα μας να δοξάζεται το όνομα Του.
Τρίτον, πρέπει να προσευχόμαστε με ανεπιφύλακτη αποφασιστικότητα ως προς την πλήρη και άμεση εκπλήρωση του θελήματος του Θεού.
Τέταρτον, πρέπει να προσευχόμαστε με ικανοποίηση και χαρά για την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, γιατί Εκείνος «αγαπά όποιον δίνει με ευχαρίστηση» (Β΄ Κορ. 9:7).
(Αγίου Ιωάννη του Θαυματουργού, Μητροπολίτου Τομπόλσκ: Ηλιοτρόπιο.
2η εκδ. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2019.
Ιστολόγιο «Ελληνική Πατρολογία», 20-09-2026)